Kwia

Inheemse volken zijn oorspronkelijke bewoners van een grondgebied, voor deze door andere culturen werden gekoloniseerd. Als gevolg daarvan bevinden de inheemsen zich nu in een marginale positie ten opzichte van de dominante cultuur. Het proces van kolonisatie en exploitatie van inheemse gebieden is nog steeds aan de gang. Met ongeveer 300 miljoen mensen behoren de inheemsen tot de allerarmsten ter wereld. Toch vertegenwoordigen zij een rijke variatie aan culturen, gecombineerd met een soms verrassend andere kijk op het leven. Inheemse volken leven vaak dicht bij de natuur en beheren een groot deel van de biologische diversiteit op aarde op een eerder kleinschalige, duurzame manier.

Wereldwijd is er sprake van ongeveer 350 miljoen inheemse volken – 4 procent van de globale populatie – die in 70 landen leven, meestal in afgelegen gebieden. Ze kunnen in zowat 5000 volken ondergebracht worden. In de meeste landen maken de inheemsen een minderheid van de bevolking uit. In Brazilië en Zweden is bijvoorbeeld minder dan 0.1 procent inheems, in de USA minder dan 0.5 procent. In Groenland gaat het echter om 90% van de bevolking, in Bolivië om 66 procent en in Peru over 40 procent! De grootste aantallen inheemsen vinden we in Azië, 51 miljoen alleen al in Indië – terwijl ze toch slechts 7 procent van de bevolking uitmaken.

Inheemse volken leven niet enkel in de ‘ontwikkelingslanden’, denk maar aan de Indianen en de Inuit (Eskimo’s) in de VS en Canada, de Aboriginals in Australië en de Maori in Nieuw-Zeeland. Ook in Japan leeft een inheems volk, de Ainu. In Europa worden de Lappen of Saami en de Inuit op Groenland tot de inheemse volken gerekend. Ook in Oost-Europa, vooral in de Russische Federatie, leven er grote aantallen inheemse volken.

Inheemse volken zijn natuurvolken met een heel eigen wereld- en levensbeschouwing, een eigen taal en cultuur in een erg kwetsbare en op harmonie met de natuur gerichte economie.

Dikwijls verkeren zij in een onderdrukte positie ten opzichte van dominante natiestaten waarin ze zich bevinden. Ze hebben te kampen met culturele en juridische discriminatie, en een gebrek aan erkenning van hun eigen organisaties. Verder bestaat het voortdurende gevaar van verdere inbeslagname van hun gronden voor ontginning tot en met regelrechte plundering en militaire bedreiging. Deze moeilijkheden vloeien voort uit het feit dat hun levenswijze botst met de heersende filosofie van exploitatie van mens en natuur.

Inheemse volken worden gekenmerkt door volgende elementen:

• zij zijn de oorspronkelijke bewoners van een territorium of waren daar reeds geruime tijd aanwezig voordat andere samenlevingen zich daar kwamen vestigen;
• zij hebben een eigen taal, wereldbeeld, economie, sociale politieke en juridische instellingen waardoor zij zich scherp onderscheiden van de omringende samenlevingen, dit onderscheid wordt meestal geduid als een ‘cultural gap’, een cultuurkloof;
• hun traditionele wereldbeeld en economische activiteit is sterk gericht op het ecosysteem waarin ze leven, de schaal van hun samenleving is dan ook afhankelijk van het ecosysteem;
• zij zijn niet dominant in de staat waarin ze leven, noch in het heersende wereldmodel.